Waar gaat dit boek over?

Wanneer school steeds moeilijker wordt, blijft dat zelden beperkt tot het moment waarop een kind het schoolgebouw binnen moet. De spanning kan al beginnen bij het wakker worden, tijdens het aankleden, bij het ontbijt, onderweg naar school of op zondagavond wanneer de nieuwe week dichterbij komt. Later kunnen ook gesprekken over school, berichten van school, afspraken, telefoontjes en de aanwezigheid van bepaalde volwassenen onderdeel worden van dezelfde ontwikkeling.

Daardoor kan school steeds meer ruimte innemen, ook op momenten waarop een kind feitelijk thuis is.

Dit boek maakt zichtbaar hoe die uitbreiding ontstaat en waarom het belangrijk is om niet alleen naar het zichtbare moment van weigeren of uitvallen te kijken. Wat een kind laat zien staat niet los van de ervaringen die eraan voorafgingen, de betekenis die volwassenen eraan geven en de reacties die daar vervolgens op volgen.

Voor wie is dit boek?

Dit boek is geschreven voor ouders van kinderen die steeds moeilijker naar school gaan, regelmatig uitvallen, thuis sterk reageren op alles wat met school te maken heeft of bij wie school steeds meer invloed krijgt op het dagelijks leven.

De uitgave is daarnaast relevant voor onderwijsprofessionals, intern begeleiders, leerplicht en andere professionals die willen begrijpen waarom schoolproblematiek zich kan uitbreiden tot ver buiten het klaslokaal.

Het boek richt zich in het bijzonder op de basisschoolleeftijd, maar de ontwikkelingsprocessen die worden beschreven zijn breder herkenbaar.

Wat lees je in dit boek?

Het boek laat zien waarom school geen enkele situatie is, maar bestaat uit vele terugkerende momenten, plaatsen, mensen en verwachtingen die door ervaring met elkaar verbonden kunnen raken. Daardoor kan spanning die aanvankelijk rond één onderdeel van school ontstaat zich geleidelijk uitbreiden.

Ook wordt uitgewerkt waarom een kind thuis sterk kan veranderen nadat het zich op school lange tijd heeft staande gehouden, waarom het eerste gesprek na thuiskomst soms al te veel kan zijn en hoe reacties van volwassenen onderdeel kunnen worden van wat het kind vervolgens opnieuw ervaart.

Een belangrijk deel van de uitgave gaat over hulp en aanpassingen. Goedbedoelde ondersteuning verandert niet automatisch wat school inmiddels voor een kind is gaan betekenen. Een interventie kan verlichting geven, maar kan ook nieuwe ervaringen toevoegen die opnieuw invloed krijgen op het verdere verloop.

Het boek onderzoekt daarnaast wat school eigenlijk van een kind vraagt onder het zichtbare leren en presteren, en waarom herstel niet alleen binnen de zwaarst beladen schoolsituatie hoeft te ontstaan. Nieuwe ervaringen kunnen ook buiten school bijdragen aan wat later binnen school opnieuw beschikbaar wordt.

Wanneer school ook thuis aanwezig blijft

Wanneer school steeds meer betekenis heeft gekregen, kan het hele gezin daar de gevolgen van merken. De ochtend wordt georganiseerd rond de vraag of school lukt, telefoontjes van school bepalen de dag, gesprekken aan tafel draaien opnieuw om afspraken en ouders gaan voortdurend vooruitdenken naar het volgende moeilijke moment.

Daardoor houdt school niet meer op wanneer de schooldag eindigt.

Juist daarom is het onvoldoende om alleen druk rond aanwezigheid te verminderen. Wanneer school inmiddels op veel meer momenten en plaatsen onderdeel van dezelfde ontwikkeling is geworden, vraagt herstel ook dat het dagelijks leven opnieuw groter wordt dan school.

Dat betekent dat gewone momenten weer gewoon moeten kunnen worden. Een middag hoeft niet voortdurend voorbereiding op morgen te zijn. Een goede dag hoeft niet meteen bewijs te worden dat er meer school mogelijk is. Een kind hoeft niet iedere vooruitgang opnieuw te vertalen naar een volgende stap.

Daar ontstaat ruimte voor nieuwe ervaringen.

Wat maakt deze uitgave anders?

Wanneer school de hele dag gaat innemen kijkt niet alleen naar de vraag waarom een kind niet naar school wil of kan. Het boek onderzoekt hoe school zich kan uitbreiden naar steeds meer onderdelen van het dagelijks leven en hoe reacties, interpretaties en interventies onderdeel kunnen worden van die verdere ontwikkeling.

Daarbij wordt steeds onderscheid gemaakt tussen wat daadwerkelijk zichtbaar is en de betekenis die volwassenen eraan geven.

Het boek richt zich niet op één diagnose of verklaring. Het brengt het ontwikkelingsverloop in beeld en maakt zichtbaar waar ruimte kan ontstaan om die ontwikkeling een andere richting te geven.

Herstel vraagt meer dan minder druk

Een kind kan zichtbaar tot rust komen wanneer school tijdelijk wegvalt. Dat betekent dat de directe belasting is verminderd. Het betekent niet automatisch dat wat rondom school is ontstaan daarmee verdwenen is.

Wanneer school opnieuw dichterbij komt, kan dezelfde spanning terugkeren.

Herstel vraagt daarom meer dan het verminderen van eisen. Het vraagt ervaringen die werkelijk iets anders toevoegen. Ervaringen waarin niet opnieuw dezelfde spanning, interpretatie of verwachting wordt bevestigd. Daarin krijgen ontspanningsankers, tegenervaringen en interpretatieherstel hun betekenis.

Binnen de Neoleer geldt daarbij een centrale gedachte:

Wat in gevoel is ontstaan, kan alleen in gevoel hersteld worden.

Vanuit de Neoleer

De inhoudelijke basis van deze uitgave wordt mede gevormd door de Neoleer van Daniëlle Roumen. Binnen deze ontwikkelingsleer staat centraal hoe ervaringen betekenis krijgen, hoe innerlijke staat en lichamelijke expressie van elkaar worden onderscheiden en hoe interpretaties en reacties van anderen invloed kunnen krijgen op verdere betekenisvorming.

In dit boek wordt die kennis toegepast op de ontwikkeling waarin school steeds groter wordt dan alleen de schooldag.

Over de auteur

Daniëlle Roumen is auteur, grondlegger van de Neoleer en oprichter van Yevora Kennisinstituut. Binnen Yevora ontwikkelt zij kennis over schooluitval en de ontwikkeling die eraan voorafgaat, met bijzondere aandacht voor interpretatie, interventie, context en het onderscheid tussen aanwezigheid en herstel.